13 - Aralık - 2018( Perşembe )

Mardin

Mardin nerede? Mardin hakkında bilinmesi gerekenler nelerdir?

Mardin Türkiye'nin büyükşehir statüsüne giren bir ili ve en kalabalık yirmi altıncı şehri. 2016 itibarıyla 796.237 nüfusa sahiptir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Dicle Bölümü'nde yer alır. Suriye ile sınır komşusudur.

Şehirde uluslararası kuruluşlarca kültür mirası kabul edilmiş, koruma altına alınmış tarihi yapılar mevcuttur. Mardin farklı dini inanışlar paralelinde, sanatsal açıdan da tarihi değeri olan camiler, türbeler, kiliseler, manastır ve benzeri dini eserler barındırmaktadır. Mardin, İpek Yolu güzergâhında olup, ilde beş han ve bir kervansaray mevcuttur.

Mardin Türkiye Haritada Konumu
Mardin Türkiye Haritada Konumu

Tarihçe

Mardin ilinde tarihin çok eski dönemine uzanan dönemlere ait bulgular yer almaktadır. Artuklu Üniversitesi yerleşkesi içinde yapılan kazılarda ortaya çıkarılan taşlar, Paleolitik Çağ'a tarihlenmiştir. Dargeçit İlçesi Ilısu civarında yer alan Boncuklu Tarla yerleşiminde Cilalı Taş Devrine ait buluntulara rastlanılmıştır. Gene Derik ilçesindeki Kerküşti Höyük’te yapılan kazılar sonucu Kalkolitik Çağ dönemine ait kalıntılar bulunmuştur. Kemaliye höyük ve Tilki tepe Höyüklerinde de Kalkolitik Çağ dönemi seramiklere rastlanmıştır. Nusaybin ilçesindeki Girnavaz Höyük'te Erken Tunç Çağı'na tarihlenen kalıntılara rastlanmıştır. Bunun yanı sıra ildeki 36 höyükte Tunç Çağı' nın çeşitli dönemlerine tarihlenen buluntulara rastlanılmıştır. Mardin-Nusaybin yolu üzerindeki Gırharrin Höyük, Mardin Dağlarının güneyindeki Girnavaz ve Yukarı Dicle havzasındaki Giricano, Kavusan Höyük, Siirt Türbe Höyük, Üçtepe, Ziyarettepe ve Gre Dimse höyüklerinde de bu çağa ait bulgular görülmektedir. Girnavaz höyük, Dargeçit ilçesindeki Zeviya Tivilki höyük ve Kızıltepe-Viranşehir yolu üzerindeki Kerküşti höyük kazılarında Demir Çağı'na tarihlenen kalıntıları bulunmuştur. Nisibis, Midyat, Savur, İzbırak-Zaz, Baskavak-Ahmedi ve Dereiçi (Killit)'de bulunan eski dönem yerleşimlere tarihi kaynaklarda bahsedilmiştir. M.Ö 2000 yılı dolaylarında Asur egemenliğinde olan Mardin ve çevresi daha sonra Hitit ve Urartu egemenliğine geçmiştir.

Mardin adı ilk defa 4. yüzyıl Roma tarihçilerinden Ammianus Marcellinus tarafından bahsedilmiştir. I. Justinianos dönemi tarihçisi Prokopios, şehirden Margdis adıyla ikinci derece önemde bir kale olarak bahsetmiştir. Kale, 640 yılında İyâz bin Ganm komutasındaki İslam ordularınca ele geçirildi. Bu dönemde bölgeye yoğun bir Arap nüfusu yerleşimi başladı. Emevî ve Abbâsî döneminde El Cezire valiliğinin toprakları içerisinde yer aldı. 750-751 yıllarında Mardin’e hâkim olan Hariciler’in Harûriyye koluna mensup Benî Rebîa kabilesi reisi Büreyke'nin isyanına sahne oldu. Mardin kalesi, Hamdani hanedanlığının kurucusu Hamdân bin Hamdûn tarafından 885 yılında ele geçirildi. Abbasi Halifesi Mutezid tarafından 894 yılında geri alındı. Daha sonra yeniden Hamdani egemenliğine giren bölge, 10. yüzyılın sonundan 11. yüzyıl sonlarına kadar Mervaniler ile Ukayliler arasında sıklıkla el değiştirdi.

1085 yılında Mardin'in de olduğu bölge Selçuklu egemenliğine geçti. Bu tarihten itibaren bölge yoğun bir Türkmen iskanına sahne oldu. 1103 yılında Artuklu Beyliği hakimiyetine giren Mardin, daha sonra İlgazi Bey liderliğinde kurulan ve yaklaşık üç yüzyıl kadar hüküm süren Mardin Artukluları'nın hakimiyetine geçti. Bu dönemde oldukça gelişen şehir en parlak dönemlerini yaşadı. 1183 yılında Selahaddin Eyyubi şehre ilerlediyse de burayı ele geçiremedi. Ancak 1185'de Mardin Artuklu Beyliği, Eyyubi hâkimiyetini tanıdı. 1198 yılında I. Adil şehri yağmalasa da kaleyi ele geçiremedi. 1203 yılındaki Eyyubi saldırılarına da karşı konulabildi. Daha sonra yapılan antlaşma uyarınca Mardin Artukluları Eyyubiler'e tabi oldu. Mardin Artuklular'ı, I. Alâeddin Keykubad zamanında Anadolu Selçukluları'na tâbi oldu. 1260 yılında İlhanlı hükümdarı Hülagû Han'ın oğlu Yaşmut tarafından sekiz ay kuşatılan Mardin, Mardin hâkimi Necmeddin Gazi Saîd'in oğlu tarafından öldürülmesiyle İlhanlılara teslim oldu. Mardin kalesi, 1366 ve 1383 yıllarındaki Karakoyunlu saldırılarına dayandı. 1394 ve 1401 yıllarında şehir Timur'un kuvvetlerince tahrip edildi. 1409 yılında Mardin Artukluları'nın yıkılmasıyla Mardin, Karakoyunlular'ın kontrolüne geçti. 1432 yılında Mardin kalesi Akkoyunlular'a teslim oldu. 1451 yılında Karakoyunlular kaleyi kuşatsa da, şehri tahrip ederek geri çekildiler. 1507 yılında Şah İsmail tarafından Mardin şehri ve kalesi ele geçirildi. 1515 yılında şehir Osmanlı kuvvetlerine teslim olsa da kale ele geçirilemedi. 1516 yılında yeniden kuşatılan kale, 1517 yılında Osmanlı kuvvetlerince ele geçirildi.

Mardin
Mardin

Osmanlı döneminde

nispeten sakin bir dönem geçiren Mardin, 19. yüzyıldan itibaren karışıklıklara sahne oldu. Osmanlı ile Mısır Hidivliği arasındaki mücadele döneminde Mardin bir süre Milli aşiretine bağlı isyancıların denetiminde kaldı. 1847 ve 1865 yıllarında yaşanan kolera salgınlarında şehirde çokça ölümlere yol açtı. 1891 yılında kapalı çarşısı yandı. 1895 yılında isyancıların saldırısına uğrasa da bu durum kısa sürede bastırıldı. Mondros Mütarekesi'nden sonra İtilaf Devletleri'nin askeri yerleşimi olmadı.

Cumhuriyet dönemi

2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı kanun ile Mardin'de sınırları il mülki sınırları olan büyükşehir belediyesi kuruldu ve 2014 Türkiye yerel seçimlerinin ardından büyükşehir belediyesi çalışmalarına başladı.

Coğrafya

Mardin ili Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Dicle Bölümü'nde yer alır. Suriye ile sınır komşusudur. Güneyinde Suriye, batısında Şanlıurfa ili, kuzeyinde Diyarbakır ve Batman illeri, kuzeydoğusunda Siirt ili ve doğusunda Şırnak ili bulunur.

Nüfus

Mardin il nüfusu: 809.719 (2017 sonu). İlin yüzölçümü 8.780 km2'dir. İlde km2'ye 92 kişi düşmektedir. (Yoğunluğun en fazla olduğu ilçe: 200 kişi ile Kızıltepe’dir) İlde yıllık nüfus artış oranı % 1,69 olmuştur. 2018 yılında TÜİK verilerine göre 10 İlçe ve belediye, bu belediyelerde toplam 696 mahalle bulunmaktadır. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Artuklu (% 2,98)- Yeşilli (-% 3,66)

Müzeler

Mardin Müzesi, Sakıp Sabancı Mardin Kent Müzesi, Cami ve medreseler

Mezopotamya vadisi önünde Ulu Camii, Latifiye Camii, Melik Mahmut (Savurkapı) Camii, Eminüddin Medresesi, Harzem Medresesi, Hatuniye Medresesi, Sultan İsa Medresesi (Zinciriye Medresesi), Sultan Kasım Medresesi ve Kümbeti, Şehidiye Medresesi, Ulu Camii, Zairi Camii, Zeynel Abidin Cami, Koçhisar Camii (Kızıltepe Ulu Camii),

Manastırlar ve kiliseler

Deyrüzzaferân Manastırı, Mor Behnam Kilisesi (Kırklar), Mardin şehrindedir. Meryemana Kilisesi, Mardin şehrindedir. Mor Yusuf Kilisesi (Surp Hovsep), Mardin şehrindedir. Mor Efrem Manastırı , Mardin kent merkezindedir. Mor Petrus - Mor Paulus Kilisesi , Mardin kent merkezindedir. Mort Şmuni Kilisesi , Mardin kent merkezindedir. Surp Kevork Kilisesi , Mardin kent merkezindedir. Mor Hürmüzd Keldani Kilisesi , Mardin kent merkezindedir. Mor Mihael Manastırı , Mardin kent merkezinin güneybatısındadır. Deyrüzzaferân Manastırı, şehir merkezine 5 km. mesafededir. Milattan önceki dönemlere ait bölümleri olmakla birlikte, dördüncü yüzyılın sonlarında yapıldı. Geçmişte farklı isimlerle, 15. yy'dan günümüze ise Za'ferân olarak bilinen manastır 1293-1932 yılları arasında Süryani Patriklik merkezlerinden biriydi. Deyrulumur Manastırı, Midyat ilçesi, Yayvantepe mahallesi yakınlarındadır. 397 yılında yapılan manastır, tarih boyunca dört farklı isimle anıldı. 615 yılından 1049 yılına kadar Turabidin Metropolitlik merkezi olan manastır, bu sıfatını 1915 yılına kadar korudu. Mor Yakup Manastırı, Nusaybin ilçesi merkezindedir. Meryemana Manastırı, Midyat, Mardin ilçesinin Anıtlı mahallesindedir. Mor Dımet Manastırı, Savur ilçesinin Dereiçi mahallesindedir. Mor Evgin Manastırı, Nusaybin ilçesindedir.

Kaleler

Mardin Kalesi, Kız Kalesi (Kalat’ül Mara-Lorna Jurek), Merkez ilçeye bağlı Eskikale mahallesindedir, Erdemeşt Kalesi, Arur Kalesi, Dara Kalesi (Daras Anastasiupolis), Merkez ilçeye bağlı Oğuz mahallesindedir. Rabbat Kalesi, Derik ilçesine bağlı hisaraltı mahallesindedir. Dermetinan Kalesi, Mazıdağı, Mardin ilçesine bağlı Gümüşova mahallesindedir. Zarzavan Kalesi (Sammachisacane), Mardin, Diyarbakır yolu üzerindedir. Savur Kalesi, Savur ilçesi merkezindedir. Aznavur Kalesi, Nusaybin ilçesi merkezindedir. Rahabdium Kalesi (Hafemtay), Nusaybin ilçesi merkezindedir. Merdis Kalesi (Marin), Nusaybin ilçesi merkezindedir. Haytam Kalesi (Turbdin - Dimitriyus) Nusaybin ilçesindedir. El Nıhman Kalesi, Yeşilli ilçesine bağlı Bülbül mahallesindedir.

El sanatları

Gümüş İşciliği, Telkârî, Telkârî, Taş İşlemeciliği, Bakırcılık, Ahşap Oymacılığı, Semercilik, Bitkisel Sabunculuk, Ev Şarapçılığı.


Mardin Haritası

Bunlarda ilginizi çekebilir...⇓

ISPARTA

ERZİNCAN

MUŞ

BARTIN

TOKAT



Bunlarada bakmak isteyebilirsiniz...⇓

7 OCAK - 18 MART - 11 NİSAN - 13 ARALIK - 18 EYLÜL - 8 MAYIS - 19 KASIM - 11 AĞUSTOS -
Mardin nerede? Mardin hakkında bilinmesi gerekenler nelerdir?
AY - GÜN - YIL - SEÇİMİ

< 2018 / ARALIK >
P P S Ç P C C
1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031


AY - GÜN SEÇ


YIL ARALIĞI SEÇ

YIL SEÇ

DÖVİZ Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kurları

USD Alış : 5.3633 Satış : 5.3730

EUR Alış : 6.0764 Satış : 6.0873
TARİHTE BUGÜN
BUGÜN NE GÜNÜ
BUGÜN OLANLAR
BUGÜN ÖLENLER
BUGÜN DOĞANLAR
BUGÜN NE OLMUŞ
BUGÜNÜN TARİHİ
BİYOGRAFİLER
SİTENE EKLE
SOSYAL
Güzel Videolar
Basa dön